Có hai thái cực sai lầm thường gặp khi thực hành thiền: hoặc xem thường, cho rằng thiền không quan trọng, hoặc tôn sùng quá mức, nghĩ rằng chỉ thiền mới là con đường duy nhất. Thực tế, “lối sống thiền” đích thực nằm ở sự cân bằng. Đó là việc đưa sự tỉnh thức, chánh niệm vào mọi hoạt động thường ngày, từ hơi thở khi làm việc đến những sinh hoạt cá nhân và các mối quan hệ. Lối sống này không gò bó, không ép buộc mà là một sự hòa quyện tự nhiên, mang lại an yên thực sự.
Sự cân bằng trong lối sống thiền
Sự cân bằng là yếu tố then chốt của lối sống thiền. Việc xem nhẹ thiền hay tôn sùng nó một cách thái quá đều dẫn đến những hệ quả không tốt. Cũng như việc không thiền gì không mang lại lợi ích, việc ngồi thiền quá nhiều, tách rời khỏi cuộc sống thường nhật lại trở thành một cực đoan khác.
Lối sống thiền là khi chúng ta thực hành sự tỉnh thức trong từng khoảnh khắc: quan sát hơi thở khi làm việc, chánh niệm khi ăn, tắm, đánh răng, và lắng nghe một cách trọn vẹn trong các cuộc đối thoại. Điều này giúp chúng ta thực hiện mọi việc một cách thành thạo, tự nhiên, không gượng ép. Để rồi đến một lúc đủ nhân duyên, bạn sẽ tiến bước đến lối sống thiền trong sự thức tỉnh. Bản chất của lối sống thiền chính là sự hài hòa, cần thiết để tích lũy đủ “lượng” và dẫn đến sự chuyển hóa về “chất”.
Tránh trở thành “khủng bố thiền”
Đối lập với những ai cho rằng thiền không thực sự có tác dụng, chả có ích lợi gì từ việc ngồi yên, tĩnh lặng, lại có một trạng thái thái quá khác: “khủng bố thiền”. Điều này xảy ra khi một người vừa mới có những trải nghiệm thức tỉnh ban đầu và rơi vào sự say mê tu tập cực đoan, dành quá nhiều thời gian để ngồi thiền với sự chờ đợi và mong cầu. Hoặc tệ hơn, họ cho rằng chỉ có con đường thiền của mình là đúng đắn và phán xét những người khác.
Thái độ cực đoan này, xuất phát từ tâm tham, mưu cầu và dính mắc, biến việc thực hành thiền trở thành một hình thức áp đặt tinh thần lên người khác, tương tự như những hành động cực đoan trong tôn giáo. Lời khuyên từ video là “ai cũng thiền được” và điều quan trọng là “đừng trở thành một tên khủng bố thiền”, mà hãy là một “ví dụ tốt về thiền” thông qua sự cân bằng và hòa ái.
Đâu mới thực sự là lối sống cân bằng?
Lối sống thiền hiệu quả không nằm ở sự cực đoan mà ở sự cân bằng. Đó là việc nuôi dưỡng sự tỉnh thức trong từng hành động, lời nói và suy nghĩ hàng ngày, chứ không phải là việc trốn tránh cuộc sống để tìm kiếm sự giác ngộ ảo tưởng. Hãy thực hành thiền một cách hài hòa, tránh mọi hình thức chấp trước và trở thành một người thực hành thiền chân chính, mang lại sự an yên cho bản thân và lan tỏa sự chuyển hoá đến những người xung quanh.
Mời bạn cùng lắng nghe đoạn trích từ sách Ai cũng thiền được để hiểu hơn về điều này nhé:
